แนวทางที่เป็นไปได้ในการให้บริการผู้ป่วยโรคเรื้อรังในสถานการณ์โควิด-19 ระบาด

By hitapnews

ขณะนี้ทุกโรงพยาบาลต้องรับมือกับโควิด-19 ที่ถาโถมและมีโอกาสที่จะเป็นแหล่งที่ทำให้เกิดการติดต่อ หลายโรงพยาบาลจึงตัดสินใจเลื่อนนัดผู้ป่วยที่ยังไม่มีความจำเป็นต้องเข้ารับการรักษาอย่างเร่งด่วนออกไป โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคเรื้อรัง 

แต่ผู้ป่วยกลุ่มนี้ยังต้องการการดูแลจากบุคลากรทางการแพทย์ หากทิ้งช่วงการพบแพทย์ไปนาน ๆ อาจขาดยา ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ สถานการณ์โควิด-19 ยังส่อแววว่าจะยืดเยื้อ แล้วจะทำอย่างไร

สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ​ (IHPP) และ HITAP ทบทวนเอกสาร และแนวทางการปฏิบัติในต่างประเทศ พบว่าแนวทางที่อาจนำมาปรับใช้ในประเทศไทยได้ มีดังนี้

กระทรวงสาธารณสุขออกเป็นนโยบายและมีมาตรการดังต่อไปนี้

  • ประกาศนโยบายให้หน่วยบริการจัดบริการส่งยา และประชาสัมพันธ์ให้ผู้ป่วยรับยาทางไปรษณีย์ได้ โดยให้ติดต่อโรงพยาบาลใกล้บ้าน
  • ประกาศให้ทุกโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ทำบัญชีผู้ป่วยโรคเรื้อรังในแต่ละชุมชน เพื่อติดตามวันนัด และปริมาณยาที่เหลือ เพื่อให้มั่นใจว่าจะไม่มีผู้ป่วยขาดนัด หรือขาดยา อันเนื่องจากเหตุการณ์ระบาดของ COVID-19 โดยอาจวางระบบการแจ้งเตือนก่อนวันนัด และหากพบมีผู้ป่วยขาดนัด ให้มีการติดตามเยี่ยมบ้านเพื่อประเมินค่าความดันโลหิต หรือระดับน้ำตาลในเลือด และจ่ายยาตามเหมาะสม
  • ประกาศให้โรงพยาบาลจัดช่องทางพิเศษสำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่มีความจำเป็นต้องไปโรงพยาบาลอยู่ เพื่อหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับกลุ่มคนกลุ่มใหญ่ 
  • ประกาศสนับสนุนทางสารสนเทศ หรือแอพพลิเคชั่น เพื่อให้บริการการแพทย์ทางไกล (telemedicine) ส่งต่อคนไข้ จัดส่งยา รวบรวมข้อมูล ง่ายขึ้นสำหรับเจ้าหน้าที่ เนื่องจากบางแห่งยังใช้ Line เป็นหลักซึ่งอาจไม่ใช่แอพพลิเคชั่นที่ดีที่สุดในการทำงาน
  • ประกาศให้เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลและ รพ.สต. สามารถจัดทีมผลัดกันมาทำงานได้ เช่น ทำงาน 7 วันหยุด 7 วัน, ทำงานวันเว้นวัน ซึ่งน่าจะทำได้เพราะภาระงานบริการแบบพบตัวผู้ป่วย ลดลงและลดความเสี่ยงที่โรงพยาบาลต้องปิดให้บริการเพราะเจ้าหน้าที่ถูกกักตัว โดยในวันที่เจ้าหน้าที่ไม่ต้องขึ้นเวร รพ. ให้ทำงาน ทางไกลแทน 

นอกจากนี้ เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างราบรื่น ควรลดเงื่อนไขและข้อจำกัดทางกฎหมายที่เป็นอุปสรรคในการทำงานช่วงการระบาด เช่น

  • อนุญาตให้ส่งยากลุ่มที่เป็นวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทและสารเสพติดแก่ผู้ป่วยทางไปรษณีย์
  • กรมบัญชีกลางเปิดให้ รพ.สต. สามารถเบิกจ่ายได้โดยตรงจากกรมบัญชีกลาง จะทำให้ผู้ป่วยไปรับยาที่ รพ.สต. ได้มากขึ้น ไม่กระจุกตัวอยู่ที่โรงพยาบาล
  • ให้ประชาชนสามารถเปลี่ยนหน่วยบริการประจำ (กรณีใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ) หรือโรงพยาบาลคู่สัญญา (กรณีใช้สิทธิประกันสังคม) ได้เพิ่มเติมจากช่วงระยะเวลาปกติโดยใช้ระบบออนไลน์ และให้มีผลภายใน 24 ชั่วโมง เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงการรักษาได้สะดวกยิ่งขึ้น
  • ขยายอายุใบส่งตัวไปยัง รพ. อื่น (ซึ่งมีประกาศเป็นนโยบายแล้ว) และสามารถต่ออายุใบส่งตัวทางออนไลน์ได้ โดยผู้ป่วย/ญาติ ไม่ต้องมารับที่โรงพยาบาล 
  • ยกเว้นกฎข้อบังคับต่าง ๆ สำหรับการแพทย์ทางไกลเป็นกรณีพิเศษ

โดยหากจะนำนโยบายเหล่านี้มาใช้จริง กระทรวงสาธารณสุขต้องประสานงานกับภาคส่วนต่าง ๆ ต่อไป